Προδιαγραφές του Τεστ

Τα σύγχρονα αυτοματοποιημένα τεστ επαγγελματικού προσανατολισμού τα οποία χορηγούνται μέσω διαδικτύου, θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από τα ακόλουθα βασικά κριτήρια:

Οι ιστοσελίδες που διαθέτουν σύγχρονα τεστ επαγγελματικού προσανατολισμού θα πρέπει να παρέχουν επαρκείς πληροφορίες σχετικά με το δημιουργό τους, το θεωρητικό υπόβαθρο, το βασικό σχεδιασμό και το επιστημονική υπόβαθρο στο οποίο βασίζονται, όπως επίσης πληροφορίες σχετικά με την αξιοπιστία και την εγκυρότητα.

Τα τεστ θα πρέπει να χορηγούνται μέσα από ένα καλαίσθητο και φιλικό προς το χρήστη περιβάλλον το οποίο θα ανταποκρίνεται με τα ακόλουθα 10 βασικά κριτήρια:

  • Φιλικό και κομψό περιβάλλον χορήγησης του τεστ
  • Ύπαρξη κατάλληλων, κατανοητών οδηγιών και ευκολιών για τη χορήγηση του τεστ
  • Δυνατότητα επιστροφής και απάντησης του ερωτηματολογίου για δεύτερη φορά (αν αυτό κρίνεται αναγκαίο)
  • Προηγμένη τεχνολογία κατασκευής του προγραμματισμού του τεστ και της ιστοσελίδας
  • Ευκολία πλοήγησης στην ιστοσελίδα
  • Σύγχρονη δομή της ιστοσελίδας με ελκυστικά γραφικά
  • Φιλικότητα προς τις μηχανές αναζήτησης
  • Ξεκάθαρο μήνυμα στην αρχική σελίδα
  • Συμφωνία με τους διεθνείς κανόνες αναφορικά με το σχεδιασμό των ιστοσελίδων
  • Τήρηση των κανόνων δεοντολογίας και ασφάλειας των προσωπικών δεδομένων.

Ο κεντρικός άξονας των τεστ και των αποτελεσμάτων θα πρέπει να επικεντρώνεται στις ερωτήσεις και στα συμπεράσματα που αφορούν τα επαγγελματικά ενδιαφέροντα, τις κλίσεις και προτιμήσεις. Τα αποτελέσματα θα πρέπει να συνοδεύονται επιπρόσθετα από συγκεκριμένους παράγοντες προσωπικότητας, οι οποίοι συνδέονται και αφορούν τις επαγγελματικές κλίσεις, όπως η αυτοπεποίθηση, αποφασιστικότητα, ηγετικές ικανότητες, συναισθηματική ισορροπία κλπ.

Οι ικανότητες-δεξιότητες και τα συνεπώνυμα τεστ, είναι δευτερεύουσας σημασίας, αν μάλιστα ληφθεί υπόψη ότι οι επιδόσεις ενός ατόμου διαπιστώνονται σε βάθος χρόνου με μεγαλύτερη αξιοπιστία από τις εκπαιδευτικές του επιδόσεις, οι οποίες είναι επιδεκτικές βελτίωσης, μέσα από τη διαδικασία της μάθησης, σε συνδυασμό με το βαθμό θεληματικότητάς του και τις ευρύτερες οικογενειακές, οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές συνθήκες που τον περιβάλλουν.

Οι διάφορες άλλες μετρήσεις-τεστ που αφορούν επιμέρους χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, όπως η διαγραμματική αντίληψη, τα επίπεδα άγχους και νευρωτισμού, ο φόβος για την επιτυχία, οι κλίμακες δημιουργικότητας, λογικής, εντιμότητας, άγχους, κατάθλιψης, πένθους, νευρωτισμού κλπ, αφορούν την κλινική ψυχολογία, την ψυχοπαθολογία ή ειδικές καταστάσεις κυρίως για την επιλογή και αξιολόγηση προσωπικού σε επιμέρους επαγγέλματα και ειδικότητες και δε συνδέονται άμεσα με τον προσδιορισμό των επαγγελματικών κλίσεων. Εφόσον μάλιστα δίνεται ισχυρή έμφαση σε τέτοια ερωτηματολόγια-τεστ, είναι εύλογο να δημιουργείται σύγχυση ως προς τις πραγματικές επαγγελματικές κλίσεις ενός ατόμου, σε συνδυασμό με την κόπωση που επιφέρει παρόμοια πολύωρη, πολυέξοδη και συχνά νεφελώδης διαδικασία αξιολόγησης.

Το ερωτηματολόγιο θα πρέπει να περιέχει εύκολα κατανοητές ερωτήσεις, ο αριθμός των οποίων να κυμαίνεται από 180 έως 370. Επομένως, η διάρκειά χορήγησής του θα πρέπει να είναι 15΄με 45΄. Ο αριθμός των ερωτήσεων δεν θα πρέπει να είναι μεγαλύτερος γιατί έτσι το τεστ θα είναι κουραστικό και απωθητικό στη χρήση του. Παρόλα αυτά δεν θα πρέπει να περιέχει λιγότερες από 180 ερωτήσεις, επειδή σε αυτή την περίπτωση, δεν θα είναι δυνατό να ενσωματωθεί ένας ικανοποιητικός έλεγχος της ειλικρίνειας και συνέπειας των απαντήσεων, ενώ η στατιστική του αξιοπιστία θα αμφισβητείται.

Ένα πολύ σύντομο τεστ που αποτελείται από λίγες ερωτήσεις, όπως αυτά που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, είναι δεκτικό παραπλάνησης. Ο χρήστης μπορεί να απαντά σε διαφορετικές ερωτήσεις με ανειλικρινές τρόπο ηθελημένα ή αθέλητα. Σε αυτή την περίπτωση, τα αποτελέσματα θα είναι εντελώς λανθασμένα. Με ένα καλά σχεδιασμένο τεστ, το οποίο αυτόματα ελέγχει την ειλικρίνεια και τη συνέπεια των απαντήσεων και το οποίο περιέχει πάνω από 180 ερωτήσεις, ή ακόμα καλύτερα, πάνω από 250 ερωτήσεις, η θελημένη ή μη θελημένη παραπλάνηση και η εξαγωγή εσφαλμένων συμπερασμάτων είναι αδύνατον να συμβεί.

Προκειμένου να αποδειχθεί η παραπάνω διαπίστωση, κάποιος θα μπορούσε να επιχειρήσει να απαντήσει στο ερωτηματολόγιο ενός σύντομου τεστ, το οποίο περιέχει λιγότερες από 180 ερωτήσεις, δίνοντας ανειλικρινείς απαντήσεις, καθώς και σε ένα ερωτηματολόγιο ενός μεγαλύτερου τεστ, όπως αυτό του Career Gate Test K.17. Στην πρώτη περίπτωση, το τεστ θα βγάλει παράλογα συμπεράσματα, ενώ στην δεύτερη περίπτωση θα είναι αδύνατον να εξαχθούν αποτελέσματα επειδή το ενσωματωμένο πρόγραμμα για αυτόν το σκοπό θα εντοπίσει ότι ο βαθμός ειλικρίνειας και συνέπειας των απαντήσεων είναι κάτω από το επιτρεπτό όριο. Σε αυτή τη περίπτωση, θα ζητηθεί από τον χρήστη να απαντήσει πάλι στο τεστ με ειλικρίνεια.

Εκτός από τον ενσωματωμένο έλεγχο ειλικρινείας και συνέπειας των απαντήσεων, τα τεστ θα πρέπει να σταθμίζονται σωστά, τουλάχιστον κατά το αρχικό στάδιο σχεδιασμού τους. Επίσης, θα πρέπει να βασίζονται σε σύγχρονη και επιστημονικά ορθή ταξινόμηση των επαγγελμάτων, η οποία θα πρέπει να ανανεώνεται και να προσαρμόζεται συνεχώς σύμφωνα με τις αλλαγές που επισυμβαίνουν στην αγορά εργασίας και στα επαγγέλματα.

Ο αριθμός των επαγγελμάτων, τα οποία εμπεριέχονται στα τεστ θα πρέπει να κυμαίνονται από 650 έως 1000. Με αυτόν τον τρόπο, δεν θα επικρατεί σύγχυση ή ελλειμματικότητα. Επιπρόσθετα, η σωστή ονοματολογία τους πρέπει να συμβαδίζει με τις αλλαγές που συμβαίνουν στη σύγχρονη καθημερινότητα.

Η προσωπική έκθεση θα πρέπει να είναι κατανοητή και θα πρέπει να καταλήγει σε σαφή, συγκεκριμένα και όχι αόριστα ή περίπλοκα συμπεράσματα. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να γίνεται κατανοητή από το μέσο πολίτη, ενώ παράλληλα να υποκρύπτει περισσότερα στοιχεία ανάλυσης για τον ειδικευμένο στη χρήση του σύμβουλο.

Η προσωπική έκθεση θα πρέπει να εμπεριέχει εύληπτα και κατανοητά κείμενα, ιστογράμματα. Επίσης, θα πρέπει να δίνεται η δυνατότητα να εκτυπώνεται από εκτυπωτή που είναι συνδεδεμένος με τον υπολογιστή του χρήστη, σε μορφή που να επιτρέπει την πλήρη εμφάνιση των αποτελεσμάτων ώστε να μπορούν να διαβαστούν οποιαδήποτε στιγμή.

Τα τεστ δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τους συμβούλους σταδιοδρομίας, όπως ακριβώς οι ιατρικές εξετάσεις δεν αντικαθιστούν τους γιατρούς. Και το αντίθετο: είναι αδιανόητο σήμερα να επιτελείται το έργο της συμβουλευτικής χωρίς τη χρήση εργαλείων-τεστ για τον ίδιο σκοπό.